تبلیغات
دیکته - دیكته ی حافظه ای
دیکته
من ستایشگر معلمی هستم که به من اندیشیدن را بیاموزد نه اندیشه ها را.......
 
جمعه 22 مهر 1390 :: نویسنده : هاشمی
دیكته ی حافظه ای

درادامه مطلب بخونید

دیكته ی حافظه ای

یكی از روش های من برای گفتن املا در كلاسم، «دیكته ی حافظه ای» است. به این صورت كه در كلاس اول به دانش آموزان می گویم، با یك حرف غیر آخر دو كلمه بنویسند. با این عمل، به روش طولی، از ریاضی، املا و حافظه كمك می گیرم. آن ها باید آن حرف غیر آخر را در ذهن خود معنا و دایره ی لغاتشان را جست و جو كنند و دو كلمه را كه قبلا خوانده اند یا خود می شناسند، یادداشت كنند. این روش هر یك هفته در میان اجرا می شود. یعنی یك بار در هفته دیكته ی پای تخته برای آموزش لغات و یك بار هم در همان هفته دیكته ی كتبی به منظور حفظ كلمات در ذهن. هفته ی بعد، برای تثبیت معانی و حروف، دیكته ی حافظه ای گفته می شود. با این روش، دانش آموزان در سه حیطه ی آموزشی قدم برمی دارند و سرانجام با سازمان دهی یادگیری در حیطه ی روانی حركتی، به هدف های رفتاری مد نظر می رسند.

نازیلا ابرار حامد (آموزگار منطقه ی 18 تهران)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره یك (شماره پیاپی 94) -  مهر 1387

همانند سازی

یكی از بحث های درس جغرافیای كلاس پنجم كه یادگیری آن برای اغلب دانش آموزان دشوار است، بخش «كوچ عشایر در تابستان و زمستان» است. دانش آموزان معمولا قادر به تمایز دو واژه ی ییلاق و قشلاق نیستند و مجبورند مطالب را حفظ كنند. در نتیجه زودتر آن ها را فراموش می كنند. از آن جا كه این دو كلمه در اصل واژه هایی تركی هستند و نیز با عنایت به این كه در منطقه ای ترك زبان تدریس می كنم، برای یاد دادن، از ریشه ی آن ها كمك گرفتیم.

در زبان تركی «قیش» یعنی زمستان و «قیشلاق» (با نگارش فارسی اش قشلاق)، یعنی مكانی كه مخصوص زمستان است؛ به همین صورت، «یای» یعنی تابستان و «یایلاق» (با نگارشی فارسی اش ییلاق)، یعنی مكانی كه گرمسیر و تابستانه است. با همانند سازی و نیز بهره گرفتن از زبان محلی در یادگیری بچه ها، می توان آموزش مطلوب را جاری و ساری ساخت.

نرجس دل آرام (آموزگار دبستان دخترانه ی پرورش، شناط زنجان)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره یك (شماره پیاپی 94) -  مهر 1387

كارت های خاطره

          دفتر املای بچه ها در دوره ی ابتدایی،‌برای والدین خیلی مهم است و معمولا این دفتر را به عنوان یادگاری، برای فرزندانشان نگه داری می كنند تا در آینده خاطرات آن را مرور كنند. من خود به عنوان یك مادر، همیشه از دیدن دفترهای دیكته ی بچه ها و سادگی آن، با امضای همیشگی معلم و نهایتا برچسب های آفرین، دلگیر می شدم. تا این كه چند سال پیش تصمیم گرفتم تغییری در دفتر دیكته ی دانش آموزانم به وجود بیاورم، تغییری كه بچه ها بعد از سال ها، با دیدن دفترشان، به یاد روزهای مدرسه و زنگ املا بیفتند.

          تصمیم گرفتم به مناسبت های گوناگون، كارت هایی را كه خودم درست می كردم، در دفترهای دیكته ی بچه ها بچسبانم و به این طریق، مناسبت ها را هم به بچه ها یادآوری كنم، روزهایی چون روز جهانی كودك، روزهای آغاز سال تحصیلی، عیدهای گوناگون، روزهای شهادت و وفات ائمه ی اطهار و بزرگان دین و علم و ادب و ... .

          نام كارت ها را «كارت های خاطره» گذاشتم تا یادآور خاطرات روزهای خوب  از یك كلاس خوب و برای بچه های خوب باشد. كارت های خاطره می توانند انگیزه ای برای علاقه مند سازی كودكان به درس املا باشند. دانش آموزان من همیشه در زنگ دیكته، با شوق می پرسند: «خانم، آیا امروز مناسبت خاصی داریم تا شما برایمان كارت بچسبانید؟ و یا خودشان شب قبل، مناسبت را از تقویم پیدا می كنند و آن را در كلاس عنوان می كنند.

          در طی سال هایی كه این كار را می كنم، از طرف اولیا نیز تشویق شده ام. آن ها می گویند،‌این دفترهای دیكته، بهترین یادگار دوران ابتدایی فرزندانشان هستند.

مریم طهماسبی دزفولی (آموزگار دبستان هفتم آذر، منطقه ی 9 تهران)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 6 (شماره پیاپی 99) -  اسفند 1387

چرا از روی غلط ها چند بار بنویسیم؟!

«دفترهای املا روی میز، آماده می شویم برای املا» این جمله ای بود كه من در كلاس گفتم. بچه ها سریع دفترهای املا را از كیف بیرون آوردند و مداد به دست آماده ی نوشتن شدند. املا كه تمام شد، پشت میزم نشستم و نگاهی به انبوه دفترها انداختم. بعد اولین دفتر را برداشتم و اسم روی آن را صدا كردم. در حضور خود دانش آموز، املا را تصحیح و غلط ها را مشخص كردم. سپس نمره اش را دادم و گفتم: «از روی غلط ها چند بار بنویس.»

          راستی، تا حالا چند بار این اتفاق در كلاس شما افتاده است؟ تا به حال چند بار این جمله را تكرار كرده اید؟ «از روی غلط ها چند بنویس.» به نظر شما هدف از انجام این تكلیف چیست؟ اصلا دقت كرده اید كه این جمله فی نفسه غلط است، زیرا معنی جمله این می شود كه غلط ها را چند بار دیگر تكرار كن، نه این كه از روی شكل صحیح كلمه ای كه غلط نوشته ای، چند بار بنویس! بنابراین نوع گفتن ما اشكال دارد. از این بگذریم كه دانش آموز بعد از انجام این تكلیف، بیشتر اوقات دوباره كلمه را غلط می نویسد.

آیا تا به حال برای برطرف كردن این مشكل به راه حل دیگری فكر كرده اید؟ فكر كرده اید كه این راه كارآیی چندانی در آموزش املا ندارد؟ زیرا دانش آموز فقط چندین بار از روی كلمه می نویسد یا در واقع عكس برداری می كند، بدون این كه اشكال املایی او چه بوده است؟ چه شد كه غلط نوشت؟ در واقع، در این تكلیف، هیچ گونه فرایند ذهنی وجود ندارد.

آن روز بعد از تصحیح املاها، اشكالات املایی را بررسی كردم و تكالیف را دیدم. اما بعضی از دانش آموزان باز هم كلمه ها را غلط نوشته بودند. باید چاره ای می اندیشیدم. دست به كار شدم و جدولی را كه می بینید، برای بررسی و برطرف كردن اشكالات املایی پس از طراحی كردم و از دانش آموزان خواستم، شب قبل از كلاس املا، چنین جدولی را در صفحه ای از دفتر املای خود طراحی كنند.

شكل غلط كلمه  شكل صحیح كلمه           معنی كلمه        هم خانواده        مخالف   حروف كلمه

ضرور                 حضور                            حاضر بودن         حضرت- حاضر     غیاب     ح ض و ر

محاسن استفاده از این جدول:

1-     شكل غلط و صحیح كلمه در كنار هم، باعث می شود دانش آموز هر دو شكل را مقایسه كند و این كار او را به نوعی فراشناخت می رساند و به این ترتیب به یادگیری وی كمك می شود.

2-     هنگامی كه دانش آموز معنی كلمه را می نویسد، گنجینه ی لغات وی افزایش می یابد. از طرف دیگر، با كاربرد آن كلمه در جمله آشنا می شود.

3-     با نوشتن هم خانواده، چون حروف مشترك كلمات تكرار می شوند، دانش آموز با املای تعدادی كلمه ی دیگر آشنا می شود و این امر هنگام نوشتن املا به كمك دانش آموز می آید. مثلا هنگامی كه می خواهد كلمه ی حضور را بنویسد، اگر شك كند كدام یك از چهار شكل «ظ ض ذ ز» را باید بنویسد.

4-     اگر كلمه ای مخالف داشته باشد، مرور آن، به تثبیت یادگیری كمك می كند.

5-     با نوشتن حروف كلمه در ستون آخر جدول، در واقع از كل به جز می پردازیم؛ روش كه چند سالی است در كلاس اول مورد توجه قرار گرفته است و آموزش الفبا براساس آن انجام می شود.

محمدتقی كاشی نوش آباد( آموزگار دبستان شاهد امام رضا، كاشان)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 7 (شماره پیاپی 100) -  فروردین 1388

بچه ها را عمیق تر ببینیم

روز اول مهر به عنوان آموزگار پایه ی دوم وارد كلاس شدم. كلاس من 33 نفر دانش آموز داشت كه یكی از آن ها به نام زهرا از امتحانات نوبت آخر پایه ی اول با وضعیت بسیار ضعیف به پایه ی دوم آمده بود.

          بارها از همكارم شنیده بودم، زهرا سال گذشته شرایط تحصیلی بسیار سختی را تحمل كرده است، بنابراین تصمیم گرفتم تمام حركاتش را زیر نظر بگیرم. روزهای اول لحظات سختی داشتیم؛ خصوصا در زنگ املا. ناگهان متوجه شدم كه زهرا هنگام تدریس فقط به لب هایم نگاه می كند و موقع نوشتن نیز بعضی از كلمات را درست و بعضی دیگر را نامفهوم می نویسد. موضوع را با كادر اجرایی دبستان میان گذاشتم. بعد از آن ابتدا او را به مشاوره و سپس به بخش شنوایی سنجی اداره معرفی كردیم.

          یك روز مادر زهرا سراسیمه به مدرسه آمد و جواب سنجش شنوایی دخترش را آورد. متوجه شدیم گوش سمت راست زهرا كم شنوایی دارد. در پی آن، او را در مكان مناسبی قرار دادم، طوری كه با گوش دیگر كاملا مطالب را بشنود. هفته ی بعد، زهرا اولین 20 را در املا گرفت. بعد از یك سال تحصیلی سخت، زهرا سال دوم را با خوش حالی و آرامش به پایان رسانید.

          این تجربه ی ساده به من نشان داد، باید هر رفتار و حركات دانش آموز را عمیق تر نگاه كنیم تا او را در مسیر رشد قرار دهیم.

محبوبه اسفندیارنژاد (آموزگار دبستان امیرالمومنین، منطقه 14 تهران)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 7 (شماره پیاپی 100) -  فروردین 1388

زنگ تفریح به فریادم رس

          تازه به این مدرسه آمده بودم. بنابراین لازم بود با آموزگار پایه ی قبل، در ارتباط با خصوصیات اخلاقی – رفتاری و درسی دانش آموزانم گفت و گویی داشته باشم. یك به یك كه اسامی را می خواندم، رسیدم به نام دانش آموزی كه در طی همان هفته ی اول مهر، متوجه خط زیبایش شده بودم. همكارم در مورد این دانش آموز توضیح داد: «پارسال وقتی تكلیف او را دیدم، متوجه خط زیبایش شدم، اما تصور كردم شاید در منزل كسی كمكش كرده است، به همین خاطر از او پرسیدم، آیا پدرت هم خوش خط است؟ اما دانش آموز جواب داد: «خانم، پدرم دست ندارد. بعد برای این كه دل او را به دست آورده باشم، ادامه دادم: «دخترم! این كه مسئله ای نیست، خیلی از جانبازان كشور ما با یك دست هم زندگی خود را می گذرانند.» اما دانش آموز باز هم گفت: «خانم، پدرم اصلا دست ندارد.» این بار با ناراحتی ادامه دادم: «اصلا مسئله ای نیست عزیزم. در عوض وقتی پدر شما خط زیبای شما را می بیند، خیلی لذت می برد! دانش آموز با صدایی آرام تر جواب داد: «خانم، پدر من چشم هم ندارد و دست ها و چشم هایش را در جبهه از دست داده است!»

          در این هنگام درمانده شده بودم چه بگویم كه صدای نواخته شدن زنگ تفریح مرا نجات داد. بعد از آن، خود را گریان در اتاق معلمان یافتم.

اشرف ورقائی پایدار (آموزگار دبستان شاهد، ناحیه 3 تبریز)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 7 (شماره پیاپی 100) -  فروردین 1388

شكلات شفابخش

          دانش آموزان از كلاس بیرون می آمدند و با رنگ پریده می گفتند، حالت تهوع داریم، لطفا زنگ بزنید بیایند ما را ببرند منزل. به فكر افتادم و بعد از كمی تحقیق و پرس و جو فهمیدم، بیشتر این دانش آموزان به علت نخوردن صبحانه،‌استرس امتحان و یا ترس از پرسش معلم، به این حالت مبتلا می شوند و قند خون آن ها ، یك مرتبه پایین می آید. بنابراین مقداری شكلات تهیه كردم و در كشوی میزم قرار دادم.

          هر كدام از بچه ها كه به این حالت دچار می شد، شكلاتی به او می دادم و می گفتم این شكلات شفابخش است، سه تا صلوات بفرست و بنیشین شكلات را بخور، حتما خوب می شوی.

همین طور هم می شد اكثر آن ها خوب می شدند. اولیا از این طرح چنان استقبال كردند كه اكنون خودشان شكلات تهیه می كنند و در اختیار من قرار می دهند. البته اگر كسی واقعا مریض یا ناراحت باشد، سریع با والدینش تماس می گیریم تا برای بردن او اقدام كنند. همچنین وقتی دانش آموزان به پایه های بالاتر می رسند، سعی می كنم عامل اصلی بی حالی و رنگ پریدگی را به آن ها بگویم  تا دچار بدفهمی نشوند.

مریم مدیر (معاون دبستان آسیه، ناحیه ی 3 كرج)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 7 (شماره پیاپی 100) -  فروردین 1388

خواندن درس به كمك دانش آموزان

(پیشنهاد فعالیتی برای تدریس متن های كوتاه فارسی در كتاب های «بخوانیم»)

برای پرورش مهارت گوش دادن با دقت و هم چنین معرفی كلمه های جدید درس های فارسی «بخوانیم» كه كلید واژه هم محسوب می شوند و هم چنین تقویت روخوانی، املا و انشا، می توان به روش زیر عمل كرد:

مرحله ی اول: دانش آموزان كتاب هایشان را می بندند و آموزگار درس را با صدای بلند و رسا می خواند. حدود دو سه دقیقه به دانش آموزان فرصت فكر كردن و تبادل نظر می دهد. سپس می گوید: «این بار می خواهم درس را با كمك همه ی شما بخوانم به این صورت كه من شروع به خواندن درس می كنم و گاهی كلمه های كلیدی، فعل ها، مترادف ها و حتی جمله ای كوتاه حذف می كنم یا جا می اندازم. شما باید بدون نگاه كردن به كتاب، به نوبت و به صورت شفاهی، موارد حذف شده را بیان كنید. اگر دانش آموزی جواب را نمی دانست،‌نفر بعدی كه دستش را بالا گرفته است، می تواند پاسخ دهد. هر دانش آموزی كه پاسخ درست داد، بلافاصله پای تخته بیاید و پاسخ درست خود را بنویسد. (تقویت املا)»

مرحله ی دوم: دانش آموزان را به گروه های دو نفره تقسیم می كنیم تا به نوبت متن درس را برای یك دیگر بخوانند، به طوری كه كتاب مخاطب (شنونده) بسته باشد. (تقویت روخوانی و پرورش مهارت گوش دادن)

مرحله ی سوم: از هر عضو گروه می خواهیم، حدود 10 تا 15 كلمه ی مهم را از روی متن درس یادداشت كنند و به یك دیگر بدهند. (تقویت املا)

مرحله ی چهارم:هر نفر با كلمه های دوست خود، به دلخواه متنی را بسازد و مجددا متن ساخته شده را به یكدیگر بدهند. (تقویت انشا)

مرحله ی پنجم: هر نفر از روی متن دوست خود، یك پرسش طرح كند و چنان چه پرسش طراحی شده به متن درس مربوط بود، آن را در كتاب «بخوانیم»، در جای مناسب یادداشت كند. (ارزشیابی)

          ممكن است پیاده كردن روش بالا تا حدودی وقت گیر باشد،‌اما به كار گرفتن آن حداقل دوبار در طول تدریس سالانه، بی نتیجه نخواهد بود.

هرمز علی زاده (آموزگار پنجم ابتدایی، آبدانان)

تایپ از روی: مجله رشد آموزش ابتدایی شماره 6 (شماره پیاپی 99) -  اسفند 1387





نوع مطلب : دانستنیها، 
برچسب ها : دیكته ی حافظه ای،




 
درباره وبلاگ

کارشناس آموزش ابتدایی
کارشناس ارشد ادبیات فارسی

مدیر وبلاگ : هاشمی

نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :